Duits Engels
Willem Janszoon Blaeu
Logo SIEDH

WILLEM JANSZOON BLAEU


(1571 - 1638)

De wereldberoemde cartograaf werd geboren in Uitgeest

Willem Janszoon Blaeu werd volgens de meeste, bekende geschriften geboren in Uitgeest in 1571. Sommige geschriften geven als geboorteplaats aan “te Uitgeest nabij Alkmaar”, andere te Alkmaar. Er zijn historici die Alkmaar als geboorteplaats verklaren vanuit de veronderstelling dat dit de dichtstbijzijnde stad in de buurt was.

Hij was de zoon van Jan Willemszoon Blaeu een haringkoper uit Wieringen en Stijntje N.N. en was een aangetrouwde volle neef van Cornelis Pieterszoon Hooft, burgemeester van Amsterdam en haringhandelaar, die was getrouwd met Willem Janszoon's veel oudere nicht Anna Blaeu.
Deze Cornelis Pieterszoon was de vader van Pieter Corneliszoon (1581-1647) de bekende dichter, toneelschrijver en historicus, bij ons nog goed bekend als P.C. en stichter van het bekende culturele genootschap de 'Muiderkring'.

Blaeu was voorbestemd om ook haringhandelaar te worden en werd daarom door zijn vader naar neef Cornelis Pieter gestuurd om daar het vak te leren. Hij verbleef (met grote tegenzin) enkele jaren in het bedrijf maar bleek voor deze handel geen aanleg te hebben, waarna hij zich ging toeleggen op de studie der wiskunde.

In 1594 ging hij naar Denemarken als assistent van de beroemde sterrenkundige Tycho Brahe, die een sterrenobservatorium had in de Sont op het eilandje Hveen. Hier leerde hij zich te oefenen in de wis- en sterrenkunde en in het maken van instrumenten en globes. In 1596 keerde hij, op 25-jarige leeftijd, in Amsterdam terug waar hij zich vestigde als globe- en kaartenmaker en in 1599 een erf kocht op de 'Lastage aen de Waelkant', om er een drukkerij te vestigen. Wegens uitbreiding van zijn drukkerszaak verplaatste hij deze eerst naar 'Het Water in den Vergulden Sonnewyser' en tenslotte, in 1637 naar de Bloemgracht 'Naest de Cleerbesem', welke inrichting, met veel kosten in gereedheid gebracht, door tijdgenoten als een der “schoonste drukkerijen” in heel Europa wordt genoemd.

Op 3 januari 1633 wordt Willem Janszoon benoemd tot kaartenmaker van de V.O.C. Kamer Amsterdam, de machtigste Kamer van de Compagnie. Hij volgt daarmee Hessel Gerritsz. op. Het is het begin van 3 generaties Blaeu die bijna driekwart eeuw de scepter zwaaien over de kaartenkamer van de V.O.C.
In 1634 worden “alle de pampieren en caerten gecomen vuijt de sterfhuijse van Hessel Gerritsz.” aan Blaeu overgedragen. Daarmee verkreeg Blaeu een welhaast onbeperkte macht. Hij moet wel zeer veel vertrouwen hebben genoten van de bewindvoerders van de V.O.C., de Heeren Zeventien! Veel van het kaartmateriaal diende als uiterst geheim te worden beschouwd.

Duits Engels